Wpisy

Nieruchomość z wadami budowlanymi. Kiedy można ubiegać się o odszkodowanie?

Dochodzenie odszkodowania od firmy budowlanej w przypadku wykrycia wady budowlanej jest ograniczone odpowiednimi przepisami. Właściciel danej nieruchomości może m.in. dochodzić odszkodowania za nienależyte wykonanie umowy na roboty budowlane. Eksperci wskazują, że w niektórych sytuacjach można liczyć na dłuższy termin dochodzenia roszczeń tego rodzaju.

Zobacz więcej

Odsetki przy roszczeniach odszkodowawczych

Na konkretnym przypadku faktycznym tłumaczymy, jak w polskim prawie ujęte jest zagadnienie dochodzenia odsetek przy roszczeniach odszkodowawczych.

Pytanie

Od jakiego momentu zasadne jest dochodzenie odsetek pozostających w związku z roszczeniem odszkodowawczym?

Stan faktyczny

Jan Kowalski 12 listopada 1998 roku zawarł ze Skarbem Państwa (Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa – AWRSP) umowę, na mocy której zakupił od Agencji lokal mieszkalny. Zakupiony lokal, zgodnie z zawartą umową, składał się z trzech pokoi, kuchni oraz łazienki.

W 2009 r. wobec Jana Kowalskiego zapadł wyrok o eksmisję, zobowiązujący go do opuszczenia jednego z zakupionych od Agencji pomieszczeń. Okazało się bowiem, że Agencja nie była uprawniona do sprzedaży Janowi Kowalskiemu wspomnianego pokoju. Jan Kowalski zastosował się do wyroku i opuścił sporne pomieszczenie. 18 sierpnia 2009 r. wystosował jednak w stosunku do Agencji pismo stanowiące w istocie żądanie o odszkodowanie za utracony pokój. Agencja co do zasady roszczenie uznała, kwestionując jedynie jego wysokość, w związku z czym pojawił się problem terminu, od którego Jan Kowalski mógłby skutecznie domagać się zapłaty odsetek. Agencja utrzymywała, że jedynym słusznym momentem będzie chwila wyrokowania, gdyż dopiero wtedy ustalona zostanie dokładna wysokość przysługującego Janowi Kowalskiemu odszkodowania.

Jan Kowalski natomiast zapłaty odsetek domagał się od momentu skierowania do Agencji wspomnianego żądania o odszkodowanie, ponieważ to właśnie wówczas jego roszczenie zostało w pełni sprecyzowane i uznane także przez Agencję.

Analiza

Przedmiotowe rozważania należałoby zacząć od treści art. 481 ustawy – Kodeks cywilny (dalej „kc”), zgodnie z którym w momencie gdy dłużnik spóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel ma prawo żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody, a opóźnienie stanowiło następstwo okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Wskazany przepis nakazuje zatem dłużnikowi płacić odsetki niezależnie od przyczyny uchybienia terminowi płatności sumy głównej. Sam fakt opóźnienia przesądza bowiem o tym, że wierzycielowi należą się odsetki niejako automatycznie.

Nie podlega dyskusji, iż okolicznością kluczową dla zastosowania dyspozycji art. 481 kc jest ustalenie daty wymagalności zobowiązania, a mówiąc ściślej – terminu, w którym powinno ono zostać wykonane przez zobowiązanego, aby nie narazić się na powstanie roszczenia akcesoryjnego, jakim są właśnie odsetki. W związku z tym niezbędne jest powołanie się na treść art. 455 kc, który wyraźnie wskazuje, że w przypadku braku oznaczenia terminu spełnienia świadczenia staje się ono bezwzględnie wymagalne z chwilą wezwania dłużnika przez wierzyciela do zapłaty.

Przekładając powyższą analizę na opisany wcześniej stan faktyczny, zauważyć należy, iż Jan Kowalski (jako wierzyciel) wystosował do będącej dłużnikiem Agencji wezwanie do zapłaty odpowiedniej kwoty tytułem należnego odszkodowania już 18 sierpnia 2009 r. Agencja roszczenie uznała, a zatem fakt zasadności żądania Jana Kowalskiego nie budził we wskazanych okolicznościach najmniejszych zastrzeżeń. W związku z tym uznać bezsprzecznie trzeba, że chwilę wymagalności przysługującego Janowi Kowalskiemu świadczenia w postaci odszkodowania należy ściśle łączyć z wystosowanym w stosunku do Agencji wezwaniem do zapłaty.

Warto powołać się także na stanowisko Sądu Apelacyjnego w Warszawie, który to w jednym ze swoich wyroków (z 5 kwietnia 2013 r., sygn. akt – I ACa 1200/12) jednoznacznie wskazał, że „zasądzenie odsetek od daty wyrokowania prowadzi w istocie do ich umorzenia za okres sprzed daty wyroku i stanowi nieuzasadnione uprzywilejowanie dłużnika, skłaniając go niekiedy do jak najdłuższego zwlekania z opóźnionym świadczeniem pieniężnym, w oczekiwaniu na orzeczenia sądu znoszące obowiązek zapłaty”.

Podobny pogląd wyrażony został też w orzeczeniu Sądu Apelacyjnego w Katowicach (wyrok z 7 września 2007 r.), który słusznie przyznał, iż: „zasądzenie odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia od daty wyrokowania w istotny sposób preferuje interesy zobowiązanego”.

Odpowiedź

Reasumując, odsetki pozostające w ścisłym związku z roszczeniem odszkodowawczym mogą być skutecznie dochodzone nie od daty wyrokowania, a już od chwili skierowania do drugiej strony stosunku prawnego wezwania do zapłaty odpowiedniej sumy tytułem odszkodowania. Opowiedzenie się za innym rozwiązaniem prowadziłoby bowiem z jednej strony do niedopuszczalnego pomniejszania praw wierzyciela, z drugiej zaś strony – faworyzowania pozycji dłużnika, co w obowiązującym porządku prawnym nie znajduje żadnego racjonalnego uzasadnienia.

Podstawa prawna

– Ustawa z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. 1964 nr 16 poz. 93 z późn. zm.)

Rafał Kufieta

Kancelaria Prawna Rafał Kufieta

Roszczenia odszkodowawcze: Umowa ustna nie daje możliwości ubiegania się o odszkodowania

Roszczenia odszkodowawcze: Umowa ustna nie daje możliwości ubiegania się o odszkodowania Jeśli nie zawarłeś umowy pisemnej z gminą, nie możesz ubiegać się o odszkodowanie. PROBLEM: Jestem emerytowaną nauczycielką. Mam problem z garażem. Wybudowaliśmy go, gdy mąż jeszcze żył. Potem, gdy szkołę zlikwidowano, przeniesiono mnie do innej miejscowości. Ale zażądałam, że chcę mieć garaż. Ówczesne władze […]

Próby uniknięcia wypłaty odszkodowania przez ubezpieczycieli

  Próby uniknięcia wypłaty odszkodowania przez ubezpieczycieli w przypadku szkód powstałych w wyniku kradzieży z włamaniem oraz zdarzeń podobnych Jeżeli prowadzimy działalność gospodarczą i działając przezornie, ubezpieczyliśmy się na wypadek ryzyka kradzieży z włamaniem i rabunku mienia lub ubezpieczyliśmy się również od szkód powstałych na skutek kradzieży z włamaniem, rozboju albo aktów wandalizmu, powinniśmy zdawać […]