argument

Zniesławienie i zniewaga–bolączka dzisiejszych czasów

Szerokie możliwości wypowiadania swoich poglądów oraz ocen, a także coraz częstsze przyzwolenie społeczne na wcześniej nieakceptowalne formy wypowiedzi oraz ich treść powodują, iż częściej niż w latach poprzednich mamy do czynienia sferze publicznej z naruszeniem godności osobistej różnych osób.

Zgodnie z wykładnią językową zniesławieniem jest naruszenie czyjegoś dobrego imienia, szacunku, jaki posiada dana osoba w społeczeństwie. Zniewaga natomiast to naruszenie czyjegoś poczucia własnej wartości.

Polskie prawo chroni obywateli w dwojaki sposób przed przestępstwami przeciwko czci i innym prawom jednostki, tzn. za pośrednictwem przepisów określonych przepisami karnymi oraz cywilnymi.

Przepisy prawa karnego wyodrębniają właśnie w taki sposób dwa rodzaje przestępstw godzących w dobra osobiste człowieka.

Zniesławienie – to przestępstwo stypizowane w art. 212 kodeksu karnego, które polega na pomówieniu innej osoby, grupy osób lub instytucji, a także osoby prawnej, lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej poprzez taką wypowiedź, lub gest, które mogą poniżyć ją w opinii publicznej albo też narazić na utratę zaufania, które niezbędne jest do piastowania danego stanowiska bądź urzędu, wykonywania danego zawodu lub rodzaju działalności. Zatem dobrem chronionym jest czyjeś dobre imię, które zostało szeroko ujęte ww. przepisie.

Przykładem takiej formy popełnionego przestępstwa może być użycie słów w przestrzeni publicznej wobec nauczyciela, które zarzucają mu zboczenie seksualne i powodujące utratę zaufania społecznego uczniów, rodziców uczniów, ale i innych nauczycieli, oraz dyrekcji szkoły, a także społeczności, w której szkoła jest położona. Należy zważyć, iż treść wypowiedzi zniesławiającej mogła (lecz wcale nie musiała) narazić daną osobę na poniżenie lub utratę zaufania.

Osoba pomówiona w procesie karnym przyjmuje rolę oskarżyciela prywatnego, musi zatem samodzielnie zebrać materiał dowodowy, sporządzić i złożyć prywatny akt oskarżenia a nadto popierać prywatny akt oskarżenia przed Sądem. Wszczęcie, jak i tok postępowania zależy zatem od naszej woli i aktywności jako pokrzywdzonego, ponieważ w tego typu sprawach – co do zasady – postępowania nie prowadzi prokurator.

W razie skazania za zniesławienie sąd może orzec nawiązkę na naszą rzecz lub Polskiego Czerwonego Krzyża albo na inny cel społeczny wskazany przez nas.

Natomiast za zniewagę uznaję się takie zachowanie, które skierowane jest przeciwko godności osobistej człowieka poprzez ugodzenie w jego poczucie własnej wartości. Znieważenia można dokonać wobec osób w każdym wieku, płci, pochodzeniu i statucie społecznym. Zniewagi dopuścić się można poprzez użycie słownych wyzwisk, epitetów, słów wulgarnych skierowanych wobec konkretnej osoby, lub takich, które powszechnie uznaje się za obraźliwe, poniżające.

Osoba poniżona również, tak jak osoba zniesławiona, przyjmuje w procesie karnym rolę oskarżyciela prywatnego i musi wykonać szereg czynności procesowych, które finałem będzie skazanie oskarżonej osoby.

Na uwadze należy mieć również fakt, iż w wypadku przestępstwa znieważenia sąd może odstąpić od wymierzenia kary w sytuacji, gdy osoba znieważająca sama przez nas została znieważona- doszło do retorsji lub gdy sprawca, który nas znieważył, został przez nas do tego sprowokowany. Pamiętać należy jednak, iż prowokacja oraz retorsja nie powoduje bezprawności czynu, lecz jedynie umniejsza winę oskarżonej osoby.

W razie znieważenia innej osoby za pomocą środków masowej komunikacji sąd tak jak przy przestępstwie zniesławienia może orzec nawiązkę na rzecz osoby pokrzywdzonej lub Polskiego Czerwonego Krzyża albo na inny wskazany cel społeczny.

Prawo przewiduje również, możliwość dochodzenia swoich praw na drodze postępowania cywilnego kierując przeciwko sprawcy takich zachować pozew o naruszenie naszych dóbr osobistych.

Zgodnie bowiem z art. 24 Kodeksu cywilnego ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności, ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny.

Natomiast jeżeli wskutek naruszenia dobra osobistego została wyrządzona szkoda majątkowa, poszkodowany może żądać jej naprawienia na zasadach ogólnych określonych w przepisach kodeksu cywilnego.

Naruszenie dóbr osobistych, w szczególności zniesławienie i znieważenie budzą moralny oraz etyczny sprzeciw, ponieważ godzą często w intymne dobra innych osób. Osoby pokrzywdzone takim zachowaniem wielokrotnie są tak „sterroryzowane” zachowaniem sprawcy, iż pomoc profesjonalnego prawnika jest im nierzadko bardzo potrzebna.

 

Zapisz się do naszego newslettera

Rozwiązałeś swój problem?

Podpowiemy Ci co należy zrobić.
Ciekawe rozwiązania bezpłatnie wprost na Twój email