www news

Testament i zachowek. Jak otrzymać należną część spadku?

Temat zachowku pojawia się właściwie tylko w sytuacji, w której sporządzony został testament. Zachowek to forma ochrony interesów osób najbliższych spadkodawcy, którzy nie zostali uwzględnieni w pozostawionym przez niego testamencie. Instytucja zachowku ma przede wszystkim podłoże humanitarne – ma na celu niejako zadośćuczynienie najbliższym spadkodawcy to, że zostali przez niego pominięci w testamencie lub to, że ich udziały w spadku zostały zminimalizowane.

Spadkobiercami są zazwyczaj osoby blisko spokrewnione ze spadkodawcą, czyli dzieci, małżonek, rodzice, wnuki – to właśnie te osoby najczęściej nabywają spadek. Zdarza się jednak, że spadkodawca chce, aby jego majątek przypadł tylko niektórym spośród spadkobierców albo nawet komuś, kto w ogóle by po nim nie dziedziczył.

Takich sytuacji dotyczą przepisy Kodeksu cywilnego o zachowku (art. 991-1011). Pokrzywdzony spadkobierca może poszukiwać ochrony na podstawie tych regulacji w przypadku, gdy spadkodawca pozbawił go należnych mu praw do spadku.

Czy przysługuje mi prawo do zachowku?

Uprawnionymi do zachowku są zawsze małżonkowie, dzieci – pod warunkiem, że spadkodawca je posiadał i że dożyły otwarcia spadku oraz rodzice, jeżeli spadkodawca nie posiadał dzieci albo gdy te nie dożyły otwarcia spadku. Należy pamiętać o tym, że do zachowku nie jest uprawnione rodzeństwo spadkodawcy.

Wyżej wymienione osoby będą uprawnionymi do zachowku, jeżeli w przypadku braku testamentu dziedziczyłyby zgodnie z ustawą. W związku z tym uprawnionymi do zachowku na pewno nie będą osoby niegodne dziedziczenia, małżonek odsunięty od dziedziczenia w oparciu o złożony pozew o rozwód lub separację z jego wyłącznej winy, osoby, które spadek odrzuciły, osoby wydziedziczone przez spadkodawcę oraz osoby, które umownie zrzekły się prawa do dziedziczenia.

Od kogo mogę ubiegać się zapłaty zachowku?

Obowiązek zapłaty zachowku spoczywa naturalnie na spadkobiercach powołanych do dziedziczenia w drodze testamentu, ale także na osobach, na których rzecz spadkodawca dokonał zapisu windykacyjnego czy obdarowanych darowizną wliczaną do spadku.

O jakiej wysokości zachowek mogę się ubiegać?

Wysokość zachowku nie ma stałej wartości. Zawsze określana jest w oznaczonej kwocie pieniężnej, która zależeć będzie od wartości całego spadku, wielkości udziału spadkowego, który przypadłby danej osobie przy dziedziczeniu ustawowym oraz od tego, czy uprawniony jest trwale niezdolny do pracy i czy uprawniony zstępny jest osobą małoletnią.

Uprawnionemu, który jest trwale niezdolny do pracy, albo uprawnionemu zstępnemu, gdy jest osobą małoletnią, zachowek przysługuje w wysokości 2/3 tego, co otrzymałby dziedzicząc z ustawy. W pozostałych przypadkach jest to wartość 1/2 tego, co otrzymałby dziedzicząc na mocy ustawy.

Czy jestem ograniczony terminem przedawnienia?

Roszczenie o zachowek przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od ogłoszenia testamentu, a gdy zobowiązanym do zaspokojenia roszczenia o zachowek jest zapisobierca windykacyjny bądź obdarowany, wówczas termin ten liczony jest od otwarcia spadku, czyli od daty śmierci spadkodawcy.

Jeśli spadkobiercy nie godzą się na ugodowe rozwiązania, roszczeń z tytułu zachowku można dochodzić na drodze postępowania sądowego. W orzeczeniu kończącym takie postępowanie sąd przyzna uprawnionemu kwotę należną tytułem zachowku.

Rafał Kufieta

Kancelaria Prawna Rafał Kufieta

Zapisz się do naszego newslettera

Rozwiązałeś swój problem?

Podpowiemy Ci co należy zrobić.
Ciekawe rozwiązania bezpłatnie wprost na Twój email