dlug nr 2

Poręczyciel zabezpieczeniem należności dłużnika

Ostatnimi czasy w obrocie prawnym można zaobserwować wzrost stosowania zabezpieczeń przez banki oraz firmy pożyczkowe. Źródłem zabezpieczeń osobistych może być poręczyciel. Kto może zatem stać się poręczycielem? Jaki ma zakres odpowiedzialności względem wierzyciela?

Poręczenie jako instytucja prawna

Umowa poręczenia została skodyfikowana przez ustawodawcę w Kodeksie cywilnym. Zgodnie z art. 876

Przez umowę poręczenia poręczyciel zobowiązuje się względem wierzyciela wykonać zobowiązanie na wypadek, gdyby dłużnik zobowiązania nie wykonał.

Instytucja poręczenia występuje zatem w relacjach zobowiązaniowych na podstawie przepisu Kodeksu cywilnego, w tym również prawa wekslowego i czekowego.

Umowa poręczenia jest umową zobowiązaniową, jest zależna od długu głównego. Stosunek umowny powstaje na podstawie umowy zobowiązaniowej, a nie jednostronnej czynności prawnej. Umowa poręczenia nigdy nie będzie umową wzajemną, aczkolwiek poręczyciel może otrzymać za swoje poręczenie wynagrodzenie lub działać w charakterze charytatywnym. Aby poręczenie posiadało moc prawną, wymagana jest szczególna forma jej zawarcia. Pamiętać jednakże należy, iż najważniejszą częścią tej umowy jest samo oświadczenie poręczyciela, które winno zostać złożone pisemnie, pod rygorem jego nieważności.

Poręczycielem może być osoba fizyczna, która posiada pełną zdolność do czynności prawnych. Może nim również zostać osoba prawna, np. spółka z. o.o.

Przedmiotem poręczenia może być każdy dług, natomiast w zakresie długu przyszłego Kodeks cywilny przewiduje, iż umowa poręczenia powinna wskazywać wysokość długu jako z góry ustaloną i oznaczoną.

Zgodnie bowiem z art. 878 Kodeksu cywilnego można poręczyć za dług przyszły do wysokości z góry oznaczonej. Bezterminowe poręczenie za dług przyszły może zostać wykonane przed powstaniem długu  i odwołane w każdym czasie.

Poręczyciel z uwagi na swoją rolę zabezpieczającą wobec wierzyciela odpowiada osobiście wobec niego, w tym całym swoim majątkiem za cudzy dług, nie ma tutaj znaczenia czas odpowiedzialności, albowiem odpowiada majątkiem obecnym, jak i przyszłym. Wierzyciel zyskuje w ten sposób dodatkową osobę do spełnienia spłaty długu. Niemniej jednak pamiętać należy, iż czynność prawna dokonana przez dłużnika z wierzycielem po udzieleniu poręczenia nie może zwiększyć zobowiązania poręczyciela.

dlug

Poręczyciel może występować jako dłużnik posiłkowy, gdy dłużnik główny nie wykonał swojego zobowiązania, czyli wierzyciel nie był w stanie zaspokoić się z majątku dłużnika głównego. Poręczenie wówczas ma charakter posiłkowy.

Przepisy prawa przewidują również możliwość odpowiedzialności poręczyciela jako odpowiedzialności solidarnej wraz z dłużnikiem, oznacza to odpowiedzialność równoległą do odpowiedzialności dłużnika wobec wierzyciela.

Mając na uwadze przepisy Kodeksu cywilnego, w szczególności art. 880, wierzyciel ma obowiązek powiadomić poręczyciela, iż dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia.

Zapis powyższy jednak nie ma żadnego znaczenia w odpowiedzialności poręczyciela, gdy jest on traktowany jako dłużnik solidarny. Sąd Najwyższy stwierdził w wyroku o sygn. akt II CK 84/02, że sama zwłoka wierzyciela w zawiadomieniu poręczyciela nie wyłącza jeszcze obowiązku spełnienia świadczenia przez poręczyciela.

W takiej sytuacji należy pamiętać, iż wierzyciel również odpowiada wobec poręczyciela za wyrządzoną wobec niego szkodą (odpowiedzialność na zasadach ogólnych), w sytuacji, gdy szkoda powstała wskutek nienależytego wykonania umowy – art. 471 Kodeksu cywilnego.  Odpowiedzialność wierzyciela w takiej sytuacji może być bezsporna, gdy poręczyciel udowodni, iż brak lub opóźnienie w powiadomieniu jego osoby o zwłoce dłużnika, pozbawiło go szansy na wyegzekwowanie spłaty od dłużnika głównego.

Pamiętać jednak należy, iż odpowiedzialność poręczyciela, w przeciwieństwie do odpowiedzialności solidarnym, ponieważ poręczyciel wstępuje w stosunek prawny w miejsce zaspokojonego wierzyciela, wobec czego dług nie wygasa. – art. 518 § 1

 Osoba trzecia, która spłaca wierzyciela, nabywa spłaconą wierzytelność do wysokości dokonanej zapłaty, jeżeli płaci cudzy dług, za który jest odpowiedzialna osobiście albo pewnymi przedmiotami majątkowymi.

Należy również pamiętać, że może zdarzyć się sytuacją, w której zarówno dłużnik, jak i poręczyciel spełnili świadczenie do rąk wierzyciela. Każdy z nich powinien niezwłocznie poinformować drugiego o wykonanym zobowiązaniu. W takiej bowiem sytuacji poręczyciel, który nie zawiadomił dłużnika o wykonanej przez siebie spłacie, nie może od dłużnika żądać zwrotu z tytułu wstąpienia w miejsce zaspokojonego wierzyciela. Jedyną podstawą w takiej sytuacji ratującą poręczyciela jest wykazanie, iż dłużnik działał w złej wierze – art. 885 Kodeksu cywilnego –

Poręczyciel powinien niezwłocznie zawiadomić dłużnika o dokonanej przez siebie zapłacie długu, za który poręczył. Gdyby tego nie uczynił, a dłużnik zobowiązanie wykonał, nie może żądać od dłużnika zwrotu tego, co sam wierzycielowi zapłacił, chyba że dłużnik działał w złej wierze.

Poręczyciel ma również prawo wnieść zarzuty wobec wierzyciela, które przysługują dłużnikowi względem wierzyciela w sytuacjach następujących, w szczególności poręczyciel może potrącić wierzytelność przysługującą dłużnikowi względem wierzyciela. Pamiętać należy, iż poręczyciel nie traci powyższych zarzutów, nawet jeżeli dłużnik zrzekł się ich albo uznał roszczenie wierzyciela.

Natomiast w razie śmierci dłużnika poręczyciel nie może powoływać się na ograniczenie odpowiedzialności spadkobiercy wynikające z przepisów prawa spadkowego.

Poręczenie wygasa:

  • z chwilą wygaśnięcia długu głównego,
  • zaspokojenia wierzyciela przez poręczyciela,
  • zwolnienia poręczyciela przez wierzyciela,
  • nadejście terminu końcowego,
  • wystąpienie warunku rozwiązującego – np. przejęcie długu przez osobę trzecią (art. 525 Kodeksu cywilnego).

Należy również pamiętać, iż jak każde zobowiązanie poręczenie przedawnia się na warunkach ogólnych ujętych w Kodeksie cywilnym.

 

Kancelaria Prawna Rafał Kufieta

 

Zapisz się do naszego newslettera

Rozwiązałeś swój problem?

Podpowiemy Ci co należy zrobić.
Ciekawe rozwiązania bezpłatnie wprost na Twój email