Handel bitcoinami a podatek VAT

Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z listopada 2016 r., wydanemu w sprawie o sygnaturze I SA/Po 2393/15, uznał, że handel bitcoinami jest świadczeniem w rozumieniu ustawy o podatku VAT. Gdy występuje bezpośredni związek między zbyciem wirtualnej waluty a otrzymaniem z tego tytułu wynagrodzenia, wtedy odpłatne świadczenie usług podlega opodatkowaniu VAT.

Wskazany powyżej wyrok wydany został w związku z następującym stanem faktycznym: spółka X planuje rozszerzyć działalność poprzez przystąpienie do społeczności użytkowników alternatywnych środków płatniczych bitcoin. Zamierza nabyć odpowiedni sprzęt komputerowy, który dzięki znacznym mocom obliczeniowym ma wydobywać (uwalniać) bitcoiny z systemu teleinformatycznego społeczności, na podstawie zawartej z nią umowy. Proces ten ma charakter quasi-pierwotnego nabycia. Bitcoiny spółka zamierza przechowywać w odpowiednim portfelu elektronicznym i księgować w aktywach jako „inne środki pieniężne”. W dalszej kolejności, w przypadku pojawienia się klientów zainteresowanych nabyciem wydobytych przez spółkę bitcoinów, będzie je sprzedawać.

Spółka skierowała do fiskusa zapytanie w zakresie wątpliwości odnośnie tego, czy zbycie  „uwolnionych” bitcoinów podlega opodatkowaniu VAT. Sama stała na stanowisku, że nie jest to czynność podlegająca opodatkowaniu. Stanowisko argumentowała tym, że ze względu na niematerialny charakter bitcoin nie jest rzeczą, czego konsekwencją jest to, że nie jest też towarem, a jego wydanie lub zbycie nie jest dostawą (sprzedażą, eksportem, dostawą wewnątrzwspólnotową) towarów. Sprzedaż bitcoinów nie może zatem być też świadczeniem usługi, ponieważ sprzedawca zbywa aktywa już posiadane, które może posiadać dzień, tydzień, a nawet rok. Usługa zaś cechuje się tym, że nie można nabyć jej prawa własności. Bitcoin ma właściciela (jest własnością zbywcy), który przenosi własność na nabywcę.

Stanowiska spółki nie podzielił fiskus. Za poprawne uznano twierdzenie, iż czynności wykonywane przez wnioskodawcę nie są dostawą towarów w rozumieniu art. 7 ust. 1 ustawy o VAT, ponieważ w opisanym przypadku bitcoin nie jest towarem. Wskazano jednak, że transakcje opisane przez spółkę mają charakter świadczenia usługi.

Spółka zaskarżyła interpretację, ale Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę. Sąd zważył, że istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia tej sprawy ma wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TS UE) w sprawie o sygnaturze C-264/14. Z jego treści wynika bezpośrednio, że odpłatnym świadczeniem usług są transakcje, które polegają na wymianie waluty tradycyjnej na jednostki wirtualnej waluty bitcoin i odwrotnie. Chodzi zatem o transakcje, które są dokonywane za zapłatą kwoty odpowiadającej marży wynikającej z różnicy pomiędzy ceną, po jakiej dany przedsiębiorca nabywa waluty, a ceną, po jakiej je sprzedaje klientom.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zaznaczył świadomość, że wyrok ten został podjęty w odmiennym stanie faktycznym. W rozpatrywanej sprawie chodziło o wymianę waluty tradycyjnej na walutę bitcoin i pobieranie z tego tytułu marży. Rozstrzygające jest jednak stanowisko TS UE, który jednoznacznie wskazał, że zbywanie bitcoinów jest usługą. Świadczenie usług jest dokonywane „odpłatnie” i jest opodatkowane podatkiem VAT tylko wówczas, gdy istnieje bezpośredni związek pomiędzy świadczoną usługą a wynagrodzeniem otrzymanym przez podatnika. Bezpośredni związek to sytuacja, gdy pomiędzy usługodawcą a usługobiorcą istnieje stosunek prawny, w ramach którego następuje wymiana świadczeń wzajemnych.

W konsekwencji zbycie waluty wirtualnej bitcoin będzie czynnością podlegającą opodatkowaniu podatkiem VAT, jako odpłatne świadczenie usług.

Twierdzenia zawarte w zaskarżonej interpretacji i następnie zaakceptowane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu potwierdzają, że rozstrzygnięcia organów podatkowych coraz częściej nie pozostają obojętne wobec treści aktualnego orzecznictwa TS UE oraz dynamicznie zachodzące zmiany w otoczeniu gospodarczym – szczególnie wtedy, gdy może to prowadzić do rozszerzenia zakresu opodatkowania.

Zagadnienie opodatkowania czynności związanych z obrotem bitcoinami, mimo że dotyczy stosunkowo nowej materii, doczekało się do tej pory wielu rozstrzygnięć organów podatkowych i sądów oraz było przedmiotem wyroku TS UE z 22 października 2015 r. (C-264/14). Wydaje się ponadto, że wskazane orzeczenie Trybunału przesądziło o konieczności uznawania transakcji mających za swój przedmiot bictoin jako związanych z odpłatnym świadczeniem usług w rozumieniu ustawy o podatku VAT.

Zważyć jednak należy, że pomimo ostatecznego niepowodzenia, argumenty podnoszone przez skarżącego w postępowaniu, mówiące o tym, że sprzedaż bitcoinów nie jest świadczeniem usług, bowiem sprzedawca kryptowaluty zbywa aktywa już posiadane, zaś cechą usługi jest to, że nie można nabyć jej prawa własności uznać należy za bardzo ciekawe i warte odnotowania. Pojęcie odpłatnego świadczenia usług jest określone w ustawie o VAT na tyle szeroko, iż jego zakresem objęte zostać mogą praktycznie wszystkie przejawy aktywności gospodarczej. W tym również takich, które dotyczą nowinek technicznych i których występowanie nie było nawet przewidywane w momencie tworzenia ustawy o VAT.

Rafał Kufieta

Kancelaria Prawna Rafał Kufieta

Zapisz się do naszego newslettera

Rozwiązałeś swój problem?

Podpowiemy Ci co należy zrobić.
Ciekawe rozwiązania bezpłatnie wprost na Twój email