rzad

Egzekucja administracyjna publiczno-prawny środek wobec dłużników

Czasami popadamy w tarapaty finansowe, np. z uwagi na brak opłaty mandatu za szybką jazdę, czy zalegamy z opłaceniem podatków lub innych uzasadnionych prawno-publicznych zobowiązań  np. z opłatami. W sytuacji, gdy nie spłacamy regularnie naszych zobowiązań publicznych, wówczas dochodzi do prowadzenia egzekucji administracyjnej.

Czym jest egzekucja administracyjna?

Egzekucja administracyjna jest sposobem odzyskiwania należności publiczno – prawnych, poprzez prowadzenie działań egzekucyjnych, w tym stosowanie przewidzianych prawem środków przymusu mających wywrzeć skutek w postaci wykonania zobowiązania przez dłużnika. Przepisami dającymi podstawę jej stosowania jest ustawa z dnia 17 czerwca 1996 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r. poz. 1314, 1356, 1499,1629), oraz szereg przepisów szczególnych, m.in. ustawy Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800, z późń. zm.).

Jakie zobowiązania obejmuje swoim zakresem egzekucja administracyjna?

Przede wszystkim do jej zakresu należą sprawy:

  1. o charakterze pieniężnym,
  2. o charakterze niepieniężnym.

Egzekucji administracyjnej podlegają następujące obowiązki o charakterze pieniężnym, jak:

  • podatki, opłaty i inne należności, do których stosuje się przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800, z późń. zm.);
  • niepodatkowe należności budżetowe, do których stosuje się przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2077 oraz z 2018 r. poz. 62 i 1000);
  • należności z tytułu przychodów z prywatyzacji;
  • grzywny i kary pieniężne wymierzane przez organy administracji publicznej;
  • należności pieniężne, inne niż wymienione w pkt 1 i 2, jeżeli pozostają we właściwości rzeczowej organów administracji publicznej;
  • należności przypadające od jednostek budżetowych, wynikające z zastosowania wzajemnego potrącenia zobowiązań podatkowych z zobowiązaniami tych jednostek;
  • należności pieniężne przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie innych ustaw;
  • wpłaty na rzecz funduszy celowych utworzonych na podstawie odrębnych przepisów;
  • należności pieniężne z tytułu składek do Funduszu Żeglugi Śródlądowej oraz składek specjalnych do Funduszu Rezerwowego;
  • należności pieniężne państwa członkowskiego wynikające z tytułu:
  • podatków i należności celnych pobieranych przez to państwo, lub w jego imieniu, przez jego jednostki podziału terytorialnego lub administracyjnego, w tym organy lokalne, lub w imieniu tych jednostek lub organów, a także w imieniu Unii Europejskiej,
  • refundacji, interwencji i innych środków stanowiących część całkowitego lub częściowego systemu finansowania Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) oraz Europejskiego Funduszu Rolniczego Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW), w tym kwot należnych w związku z tymi działaniami,
  • opłat i innych należności pieniężnych przewidzianych w ramach wspólnej organizacji rynku Unii Europejskiej dla sektora cukru,
  • kar, grzywien, opłat i dopłat administracyjnych związanych z należnościami pieniężnymi, o których mowa w lit. a–c, nałożonych przez organy właściwe do pobierania podatków i należności celnych, lub właściwe do prowadzenia postępowań administracyjnych dotyczących podatków i należności celnych lub potwierdzonych przez organy administracyjne lub sądowe na wniosek organów właściwych w sprawie podatków i należności celnych,
  • opłat za zaświadczenia i podobne do zaświadczeń dokumenty wydane w postępowaniach administracyjnych w sprawie należności pieniężnych, o których mowa w lit. a,
  • odsetek i kosztów związanych z należnościami pieniężnymi, o których mowa w lit. a–e, w związku z którymi możliwe jest zwrócenie się o wzajemną pomoc na podstawie ustawy o wzajemnej pomocy,
  • administracyjnych kar pieniężnych lub grzywien administracyjnych nałożonych na pracodawcę delegującego pracownika z terytorium RP w związku z naruszeniem przepisów dotyczących delegowania pracowników w ramach świadczenia usług;
  • należności pieniężne przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie ratyfikowanych umów międzynarodowych, których stroną jest Rzeczpospolita Polska;
  • obowiązki z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy oraz wypłaty należnego wynagrodzenia za pracę, a także innego świadczenia przysługującego pracownikowi, nakładane w drodze decyzji organów Państwowej Inspekcji Pracy;
  • obowiązki z zakresu ochrony danych osobowych, nakładane w drodze decyzji Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych.

Egzekucji administracyjna obejmuje również swoim zakresem obowiązki o charakterze niepieniężnym, obowiązki o charakterze niepieniężnym pozostające we właściwości organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego lub przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie przepisu szczególnego.

Wachlarz podmiotów, które mogą korzystać z egzekucji administracyjnej, jest znacząco szeroki, głównie są to organy państwowe oraz samorządowe, np. kuratorium oświaty, urząd gminy, urząd skarbowy, itp.

A female hand operating a calculator in front of a Villa house model

Organami egzekucyjnymi administracyjnej egzekucji o charakterze pieniężnym są:

  • naczelnik urzędu skarbowego,
  • właściwy organ gminy o statusie miasta,
  • przewodniczący organu orzekającego w sprawach o naruszenie dyscypliny finansów publicznych w pierwszej,
  • dyrektor oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wyznaczony przez ministra właściwego do spraw finansów.

Organami egzekucyjnym w zakresie obowiązków o charakterze niepieniężnym są:

  • wojewoda,
  • właściwy organ jednostki samorządu terytorialnego w zakresie zadań własnych, zadań zleconych i zadań z zakresu administracji rządowej oraz obowiązków wynikających z decyzji i postanowień z zakresu administracji publicznej wydawanych przez samorządowe jednostki organizacyjne,
  • kierownik wojewódzkiej służby, inspekcji lub straży w odniesieniu do obowiązków wynikających z wydawanych w imieniu własnym, lub wojewody decyzji i postanowień,

W zakresie egzekucji administracyjnej wobec obowiązków o charakterze niepieniężnym mogą działać również takie organy jak:

  • Policji,
  • Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego,
  • Agencji Wywiadu lub Straży Granicznej,
  • organ Państwowej Inspekcji Pracy wydający decyzję w pierwszej instancji,
  • organ Państwowej Straży Pożarnej kierujący akcją ratowniczą,
  • inne organy powołane do ochrony spokoju, bezpieczeństwa, porządku, zdrowia publicznego lub mienia społecznego.

Organy wskazane powyżej, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 17 czerwca 1996 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r. poz. 1314, 1356, 1499,1629), podobnie jak przy egzekucji komorniczej prowadzą postępowanie na wniosek wierzyciela i dołączonego do niego tytułu wykonawczego.

W sytuacji egzekucji należności pieniężnych organ egzekucji administracyjnej ma prawo do przeprowadzania czynności:

  • z wynagrodzenia za pracę,
  • z nieruchomości,
  • z rzeczy ruchomych,
  • ze świadczeń emerytalnych,
  • z rachunków bankowych,
  • z pozostałych praw majątkowych,
  • z innych wierzytelności.

Odnosząc się do egzekucji z zobowiązań niepieniężnych, organ egzekucji administracyjnej ma prawo prowadzenia czynności poprzez:

  • odebranie ruchomości,
  • nałożenia grzywny w celu przymuszenia do spełnienia obowiązku prawnego,
  • wykonania zastępczego,
  • odebranie nieruchomości, np. opróżnienie lokalu,
  • zastosowanie przymusu bezpośredniego w tym z użyciem siły fizycznej, np. odebranie dziecka rodzicowi pozbawionemu wykonywania praw rodzicielskich i przekazanie odpowiednim organom zajmującym się pieczą nad dziećmi w takiej sytuacji.

Czego nie wolno zająć w ramach prowadzonej egzekucji administracyjnej:

Zgodnie z art. 8 ustawy z dnia 17 czerwca 1996 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r. poz. 1314, 1356, 1499,1629) organ egzekucyjny nie może prowadzić egzekucji z następujących dóbr oraz praw:

  • przedmioty urządzenia domowego, pościel, bielizna i ubranie niezbędne dla zobowiązanego i będących na jego utrzymaniu członków rodziny, a także ubranie niezbędne do pełnienia służby lub wykonywania zawodu;
  • zapasy żywności i opału, niezbędne dla zobowiązanego i będących na jego utrzymaniu członków rodziny na okres 30 dni;
  • jedna krowa lub dwie kozy albo trzy owce, potrzebne do wyżywienia zobowiązanego i będących na jego utrzymaniu członków rodziny, wraz z zapasem paszy i ściółki do najbliższych zbiorów;
  • narzędzia i inne przedmioty niezbędne do pracy zarobkowej wykonywanej osobiście przez zobowiązanego, z wyłączeniem środka transportu, oraz surowce niezbędne do tej pracy na okres 7 dni;
  • przedmioty niezbędne do pełnienia służby przez zobowiązanego lub do wykonywania przez niego zawodu;
  • pieniądze w kwocie 760 zł;
  • wkłady oszczędnościowe złożone w bankach na zasadach i w wysokości określonej przepisami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe (Dz.U. z 2017 r. poz. 1876, z późn. zm.);
  • oszczędności członka kasy złożone w kasie w wysokości określonej przepisami ustawy z dnia 5 listopada 2009 r. o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2065, z późn. zm.);
  • dokumenty osobiste, po jednej obrączce zobowiązanego i jego współmałżonka, wykonanej z metali szlachetnych, ordery i odznaczenia oraz przedmioty niezbędne zobowiązanemu i członkom jego rodziny do nauki lub wykonywania praktyk religijnych, a także przedmioty codziennego użytku, które mogą być sprzedane znacznie poniżej ich wartości, a które dla zobowiązanego mają znaczną wartość użytkową;
  • kwoty otrzymane na pokrycie wydatków służbowych, w tym kosztów podróży i wyjazdów;
  • kwoty otrzymane jako stypendia,
  • rzeczy niezbędne ze względu na ułomność fizyczną zobowiązanego lub członków jego rodziny
  • kwoty otrzymane z tytułu obowiązkowych ubezpieczeń majątkowych;
  • środki pochodzące z dotacji przyznanej z budżetu państwa na określone cele i znajdujące się na wyodrębnionym rachunku bankowym prowadzonym dla obsługi bankowej dotacji oraz środki pochodzące z programów finansowanych z udziałem środków, o których mowa w art. 5 pojęcie środków publicznych i dochodów publicznych ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, wypłacone w formie zaliczki, chyba że wierzytelność egzekwowana powstała w związku z realizacją projektu, na który środki te były przeznaczone;
  • rzeczy służące w kościołach i innych domach modlitwy do odprawiania nabożeństwa lub do wykonywania innych praktyk religijnych albo będące obiektami kultu religijnego, choćby były kosztownościami lub dziełami sztuki;
  • sumy przyznane orzeczeniem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, jeżeli egzekwowana wierzytelność przysługuje Skarbowi Państwa.

W sytuacjach podanych powyżej ( podpunkt od 1 do 15) nie podlegają również sumy już wypłacone oraz środki trwałe, wartości niematerialne i prawne powstałe w ramach realizacji projektu, na który były przeznaczone środki pochodzące z programów finansowanych z udziałem środków, o których mowa w art. 5 pojęcie środków publicznych i dochodów publicznych ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, przez okres jego realizacji wskazany w umowie o dofinansowanie projektu.

Ustawa wyraźnie wskazuje, czego nie można uznać za przedmioty, które stanowiłyby przedmioty niezbędne dłużnikowi (zobowiązanemu) i członkom jego rodziny:

  • mebli stylowych i stylizowanych;
  • telewizorów do odbioru programu w kolorze, chyba że zobowiązany wykaże, że od roku produkcji telewizora upłynęło więcej niż 5 lat;
  • stereofonicznych radioodbiorników;
  • urządzeń służących do nagrywania, lub odtwarzania obrazu lub dźwięku;
  • komputerów i urządzeń peryferyjnych, chyba że są one niezbędne zobowiązanemu do pracy zarobkowej wykonywanej przez niego osobiście;
  • futer ze skór szlachetnych;
  • dywanów wełnianych i ze skór naturalnych;
  • porcelany, szkła ozdobnego i kryształów;
  • sztućców z metali szlachetnych;
  • dzieł sztuki.

Egzekucję administracyjną można również prowadzić do obowiązków, gdy wynikają one z decyzji lub postanowienia właściwego organu, albo bezpośrednio z przepisu prawa, chyba że przepis szczególny zastrzega dla tych obowiązków tryb egzekucji sądowej (w zakresie administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego).

Pamiętać należy również, że egzekucja administracyjna może być prowadzone, bez konieczności wydawania decyzji, jeżeli obowiązki zobowiązanego (dłużnika) wynikają wprost z:

  • zeznania lub z deklaracji podatnika, lub płatnika,
  • deklaracji rozliczeniowej dotyczącej składek przedłożonej do organów ZUS,
  • zgłoszenia celnego,
  • deklaracji o wysokości opłaty za odpady komunalne,
  • informacji o dopłatach,
  • informacji o opłacie paliwowej,
  • z rozliczenia zamknięcia (wynikającego z przepisu art. 175 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2015/2446 z dnia 28 lipca 2015 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 w odniesieniu do szczegółowych zasad dotyczących niektórych przepisów unijnego kodeksu celnego).

Nadto od dnia 01 stycznia 2018 r. weszły w życie zmiany dotyczące prowadzenia egzekucji administracyjnej, które wprowadziły m.in. możliwość kontroli przez wierzycieli, czy kontrahenci, nie zostali wpisani do Rejestru Należności Publicznoprawnych, a także przetarg publiczny.

Należy również pamiętać, iż tak jak w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przez komorników, tak i w postępowaniu egzekucji administracyjnej na każdym etapie ww. postępowań dłużnik, jak i wierzyciel mają prawo działać w nim przez swoich pełnomocników.

Warto w tym zakresie zgłosić do profesjonalnej kancelarii prawnej.

 

Kancelaria Prawna Rafał Kufieta

 

Zapisz się do naszego newslettera

Rozwiązałeś swój problem?

Podpowiemy Ci co należy zrobić.
Ciekawe rozwiązania bezpłatnie wprost na Twój email