www pomoc prawna

Co zmienił pakiet przepisów antylichwiarskich w Polsce?

Mając na uwadze coraz większe problemy pożyczkobiorców, którzy popadali w poważne tarapaty finansowe poprzez lichwiarskie umowy pożyczkowe z firmami z rodzaju tzw. „chwilówek”, podjęto walkę o zmianę przepisów prawa. Nowe prawo miało za zadanie wyczyszczenie rynku finansowego z nieuczciwych firm pożyczkowych oraz stworzenie parasola ochronnego nad pożyczkobiorcami.

Marzec 2016 r. oraz lipiec 2017 r to czas, który przyniósł dość znaczące i długo wyczekiwane zmiany w przepisach. Nowelizacje te miały za zadanie ograniczyć „szemraną” działalność firm pożyczkowych i ustabilizować sytuację w sferze kredytów konsumenckich. Zmiany, które weszły w życie 11 marca 2016 r, powszechnie nazwane zostały „ustawą antylichwiarską”. Kolejna rewolucja nastąpiła w dniu 22 lipca 2017 r, wprowadzając liczne modernizacje w ustawie o kredycie konsumenckim. Czy zmiany przyniosły oczekiwane rezultaty, czy też była to kolejna kosmetyka, która wiele w życiu pożyczkobiorców nie zmieniła?

Walka z lichwą

Trzeba jasno i wyraźnie zaznaczyć, że zmiany były bardzo potrzebne. Przepisy bowiem w dotychczasowym kształcie nie stanowiły żadnego zabezpieczenia dla osób, które z uwagi na sposób, warunki i wielkości opłat oraz rat pożyczek popadały w niebotyczne wręcz zadłużenia przy pożyczonych kilkuset złotych za pośrednictwem lichwiarskiej firmy pożyczkowej.

Dłużnicy z uwagi na zawiłe obowiązki i kary, jakim musieli sprostać, przy ww. pożyczkach popadali w spiralę długów i niejednokrotnie uzależniali się od parabanków w taki sposób, iż nie sposób było im wyjść z powstającego w lawinowym tempie gigantycznego zadłużenia. Ilość udzielanych pożyczek przez firmy, które pojawiały się na rynku krajowym jak grzyby po deszczu, rosły w niespotykanym wręcz tempie. Niestety za tym również szły ogromne tragedie ludzkie. Nie tylko parabanki miały w tym swój udział, banki również dołożyły w tym względzie własną łyżkę dziegciu.

Celem zatem zmian, było takie ukształtowanie rynku usług pożyczkowych, aby wyeliminować tych nieuczciwych przedsiębiorców, którzy zgodnie z zasadami współżycia społecznego i zasadami słuszności nie powinni mieć racji bytu na rynku finansowym. Firmy te bowiem dotychczas nie musiały posiadać zezwoleń KNF do prowadzenia swojej działalności gospodarczej, co prowadziło do wynaturzeń w tej sferze gospodarki.

Nowe warunki umów pożyczkowych

Nowe przepisy i liczne zmiany w prawie miały za zadanie wyeliminować takie sytuacje jak:

  • zawyżanie kosztów około pożyczkowych wobec kwoty faktycznie pożyczonej,
  • rolowanie pożyczek, czyli zaciąganie kolejnych pożyczek u tego samego przedsiębiorcy na spłatę poprzednich,
  • nieproporcjonalnie wielkie opłaty związane z przedłużeniem czasu na spłatę pożyczki,
  • gigantyczne koszty ubezpieczeń kredytów.

Dzięki znowelizowanym przepisom pożyczkodawcy muszą stosować tzw. limity kosztów poza odsetkowych, tj. kosztów ubezpieczeniowych, kosztów prowizji, kosztów związanych z opłatą przygotowawczą oraz z tzw. obsługę domową.

W chwili obecnej pożyczkodawca nie może przy udzielaniu pożyczki przekroczyć w wysokości 25% całkowitej kwoty kredytu (części stałej) oraz 30% całkowitej kwoty kredytu konsumenckiego w stosunku rocznym (czyli części zmiennej). Nadto koszty poza odsetkowe nie mogą przekroczyć 100% wartości pożyczki. Obecnie w 2018 r. maksymalne oprocentowanie pożyczek w skali roku nie może być wyższe niż 10%.

Dzięki wprowadzeniu nowych przepisów nie można już stosować narzędzi prowadzących do rolowania kredytu. Zatem w okresie 120 dni, od udzielenia pierwszej niespłaconej pożyczki, kolejne pożyczki muszą zostać tak udzielone, iż koszty i wszelkie opłaty około pożyczkowe nie mogą przekroczyć limitów określonych kosztami poza odsetkowymi, które naliczane są od kwoty pierwszej pożyczki. Ma to zapobiec popadaniu dłużników w tzw. spiralę długów, gdzie tak naprawdę kolejne opłaty związane z nową pożyczką służącą do spłaty tej pierwszej, przerastały niejednokrotnie wartość pożyczki pierwszej.

Odsetki za opóźnienie i inne zmiany

Zapisy pakietu antylichwiarskiego wprowadziły również wysokość maksymalną odsetek za opóźnienie w spłacie pożyczki. Zapisy w umowach pożyczkowych i kredytowych nie mogą doprowadzać do przekroczenia odsetek za opóźnienie w stosunku rocznym wobec maksymalnych stawek tj. dwukrotności wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie (zasada – art. 481 Kodeksu cywilnego).

Większość firm udzielających w takiej formie pożyczek nie przekracza narzuconych znowelizowanymi przepisami górnych limitów maksymalnych odsetek za opóźnienia w spłacie pożyczek. Niestety większość z nich wyznaczyła wysokość ww. opłat na maksymalnym limicie, jaki zawarty jest w art. 481 Kodeksu cywilnego.

Nadto nie można już stosować niesamowicie i irracjonalnie wysokich kosztów windykacji. Przed wprowadzeniem zmian, jeden SMS przypominający o zadłużeniu mógł kosztować pożyczkobiorcę nawet 50 zł, co skutkowało wzrostem do nawet kilkuset złotych kosztów windykacji, przy opóźnieniu nieprzekraczającym 30 dni terminu spłaty pożyczki. Takie koszty wpędzały dłużników w potworne wręcz kłopoty finansowe.

pieniądze

 Ponad dwa lata funkcjonowania przepisów w obiegu prawnym

Nowe przepisy wymusiły podawanie przez pożyczkodawców oraz kredytodawcach następujących informacji:

  • całkowitej kwoty kredytu, oraz jego koszt (tj. marży, oprocentowania oraz warunki wg jakich ma zostać udzielona pożyczka pożyczkobiorcy),
  • różnica pomiędzy kursem sprzedaży a kursem kupna tj. spreadu walutowego wraz z informacjami, jaki ma on wpływ na wysokość pożyczki/kredytu,
  • terminu obowiązywania umowy pożyczkowej,
  • terminu i wysokości rat oraz sposób, w jaki pożyczka powinna zostać spłacona,
  • warunków odstąpienia od umowy pożyczkowej, w tym również zasady określające możliwość wcześniejszej spłaty pożyczki,
  • informacji co może grozić pożyczkobiorcy w razie nieterminowej spłaty pożyczki / kredytu.

W 2018 r. większość firm pożyczkowych przerzuciła się na udzielanie pożyczek poprzez Internet. Taka forma udzielania pożyczek jest łatwiejsza dla odbiorcy oraz tańsza w utrzymaniu dla pożyczkodawcy.

Nowe przepisy uregulowały zakres podmiotów, które mają prawo udzielać kredytów oraz pożyczek online. Powinna to być forma spółki z ograniczoną odpowiedzialnością lub spółki akcyjnej, a kapitał takiej działalności powinien mieścić się minimum w kwocie 200.000 zł, która musi być wolna od zajęć. Pieniądze do prowadzenia takiej formy działalności nie mogą pochodzić z zysków z udzielonych pożyczek/ kredytów. Te wymogi faktycznie spowodowały odchudzenie ilości firm udzielających dotychczas pożyczek. Zniknęły firmy krzaki.

Nowością był również wprowadzony 14-dniowy termin na odstąpienie od zawartej umowy pożyczki/ kredytu, to wydłużenie wobec 10-dniowego terminu,, który wcześniej obowiązywał. Termin ten został zrównany z terminem odstąpienia od umowy zawartej na odległość, opartej o przepisy konsumenckie.

Nadto funkcjonuje nowy rejestr – Rejestr Firm Pożyczkowych, który ma zapobiegać patologią na rynku, czyli daje potencjalnemu pożyczkobiorcy możliwość skontrolowania firmy pożyczkowej, czy jego działalność jest zarejestrowana ww. rejestrze.

Czy zmienił się rynek pożyczek i kredytów w Polsce?

Jak z powyższego informacji wynika, że ustawodawca wprowadził liczne zmiany prawa,  które zostały zastosowane wobec rynku obrotu pożyczkami i kredytami. Wymusiło to na wielu małych firmach, albo reorganizację albo spowodowały ich upadek. Po części wyeliminowano z rynku podmioty, które swoją działalność niestety opierały wyłącznie na lichwiarskich zasadach przyznawania pożyczek, czerpiąc niebotyczne zyski i wpędzając swoich klientów w bardzo poważne problemy finansowe.

Dzisiaj możemy powiedzieć, że na rynku znalazły się bardziej wiarygodni przedsiębiorcy udzielający kredytów i pożyczek. Niestety nadal można zaobserwować próby obejścia prawa, poprzez proponowanie klientom tzw. refinansowania pożyczek, które w swoim charakterem zbliżone są do zjawiska rolowania zadłużonego pożyczkobiorcy.

Niestety niektóre firmy pożyczkowe, z uwagi na zmiany w przepisach prawnych oraz podjęcie walki z lichwą, nadal podejmują się oszukańczych praktyk.Polegają one na „przedłużeniu terminu do spłaty pożyczki” wikłając to inny podmiot, stosując praktyki mające na celu obejście prawa. Proponują one poprzez powiązany ze sobą gospodarczo lub prawnie podmiot, udzielenie nowej pożyczki z wysokim oprocentowaniem na spłatę zaciągniętej pożyczki w ich macierzystym podmiocie. Niestety w tym względzie zmiany nie zawsze nadążają za nieuczciwą działalnością firm.

Na szczęście przypadki te są obecnie eliminowane z rynku poprzez większą kontrolę usług finansowych.

Pamiętajmy jednak o najważniejszej kwestii, jak w wielu sytuacjach życiowych, przy podpisywaniu umowy pożyczkowej powinniśmy dokonać kontroli naszej umowy oraz warunków, na podstawie jakich ma zostać zawarta umowa pożyczki. Z uwagi na zmianę prawa, mamy możliwość zapoznania się z umową, a przedsiębiorca ma obowiązek wydać nam umowę wcześniej do wglądu, w celu jej weryfikacji. Warto wówczas ją zweryfikować w kancelarii prawnej lub u innego specjalisty.

 

Kancelaria Prawna Rafał Kufieta

 

Zapisz się do naszego newslettera

Rozwiązałeś swój problem?

Podpowiemy Ci co należy zrobić.
Ciekawe rozwiązania bezpłatnie wprost na Twój email